Ένα καλό νέο και ένας μεγάλος κίνδυνος!

trapezia anothen

της Μάρας Γροζοπουλου

Κατά την περίοδο του social distancing αν κάτι εμπεδώθηκε στο μεγαλύτερο μέρος των πολιτών, περισσότερο από οτιδήποτε άλλο, ήταν η ανάγκη για «Σωματική άσκηση σε εξωτερικό χώρο ή κίνηση με κατοικίδιο ζώο, ατομικά ή ανά δύο άτομα, τηρώντας στην τελευταία αυτή περίπτωση την αναγκαία απόσταση 1,5 μέτρου» (πρώην κωδικός 6). Οι πολίτες οικειοποιήθηκαν τον μη οργανωμένο δημόσιο χώρο δηλαδή το δημόσιο δρόμο, τα πεζοδρόμια, τις πλατείες, το θαλάσσιο μέτωπο καθώς οι οργανωμένες μορφές κοινοχρήστων χώρων όπως τα πάρκα, οι παιδικές χαρές, τα άλση διέπονταν από περιορισμούς μετακινήσεων.

Και να που λίγες εβδομάδες μετά την λήξη της καραντίνας των σχεδόν δύο μηνών, η πόλη επαναλειτουργεί, οι πολίτες διεκδικούν το χώρο τους σε αυτήν επανερχόμενοι στις κεντρικές εξυπηρετήσεις της που αναδείχθηκαν ζωτικά συστατικά της οικονομικής, κοινωνικής και εν τέλει αστικής μας ζωής.

Η επαναφορά στις ροές των πόλεων που όλοι βιώνουμε συνοδεύτηκε, μεταξύ άλλων, και από ένα καλό, κατ’ αρχήν, νέο για το δημόσιο χώρο: αυτό της υλοποίησης του Μεγάλου Περίπατου της πόλης της Αθήνας, μιας παρέμβασης ενοποίησης του Ιστορικού Κέντρου με την οποία θα αποδοθούν 50.000 τ.μ. ελεύθερου δημόσιου χώρου στους πολίτες.

Ο δημόσιος χώρος των πόλεων έχει διαχρονικά κατασπαταληθεί καθώς ιεραρχικά φιλοξενεί την εστίαση, το εμπόριο, τον ατάκτως χωροθετημένο αστικό εξοπλισμό (κάδοι, κολωνάκια, παγκάκια κλπ), την παράνομη στάθμευση και … τον πεζό.

Βρισκόμαστε λοιπόν σε μια κρίσιμη φάση όπου το μεν εμπόριο έχει επανέλθει ως λειτουργία στις πόλεις, η δε εστίαση μόλις σήμερα επαναλειτουργεί, με όρους όμως που, εξαιτίας της πανδημίας, θα διαφοροποιήσει αισθητικά το πλαίσιο λειτουργίας της. Η τήρηση των μέτρων ασφαλείας και οι παραγόμενες αποστάσεις μεταξύ τραπεζοκαθισμάτων, οδηγεί, κατά τους καταστηματάρχες των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος, σε μη βιώσιμα αποτελέσματα. Αυτό έχει ως αποτέλεσμα να αιτούνται, και να τους δίνεται τελικά με πρόσφατη νομοθετική ρύθμιση (άρθρο 65 του ν.4688/2020), διπλάσιος χώρος κατάληψης τραπεζοκαθισμάτων από αυτόν της άδειας λειτουργίας τους με την επέκταση αυτή να γίνεται σε βάρος του δημόσιου χώρου.

Τα παραπάνω ρυθμίστηκαν θεσμικά ως μέτρα παρέμβασης στο δημόσιο χώρο με μεταβατικό χρονικό όριο εφαρμογής το τέλος του χρόνου (Νοέμβριος 2020) και φορείς ελέγχου ορθής εφαρμογής τις δημοτικές αρχές. Μεταξύ των προϋποθέσεων που τίθενται είναι η διασφάλιση ανοικτού διαδρόμου διέλευσης πεζών τουλάχιστον 1,50μ. σε συνδυασμό με την ανεμπόδιστη πρόσβαση των ΑΜΕΑ. Όμως η ύπαρξη του πεζού στο δημόσιο δρόμο, στο πεζοδρόμιο, στην πλατεία δεν συνίσταται μόνο σε μια γραμμική διάσχιση ενός ανοικτού διαδρόμου. Ο πεζός δε διέρχεται απλά του χώρου. Ο πεζός έχει την τάση να οικειοποιείται το χώρο που περπατά, να τον επεξεργάζεται, να κάνει στάσεις, να είναι σε σύνθεση και όχι μόνος, να επιβραδύνει ή να επιταχύνει το βάδισμά του κατά περίπτωση.

Προβληματίζει λοιπόν η δυνατότητα ελεύθερης όδευσης σε ένα περιβάλλον που θα κυριαρχούν οι κάθετες κινήσεις προκειμένου για την εξυπηρέτηση των καταστημάτων υγειονομικού ενδιαφέροντος στο επίπεδο του ισογείου. Σε πόλεις που στερούνται τα μεγάλου εύρους πεζοδρόμια και που ο δημόσιος χώρος φιλοξενεί και πλήθος άλλων δραστηριοτήτων και εξοπλισμού, είναι εμφανής ο κίνδυνος μετατροπής του εναπομείναντος ελεύθερου χώρου σε, αμφιβόλου αισθητικής, υποδοχείς τραπεζοκαθισμάτων. Και αυτός δεν είναι ο μεγαλύτερος κίνδυνος.
Ο μεγαλύτερος κίνδυνος είναι να χαθεί για πάντα η «εκπαίδευση» που με τόσο κόπο κατακτήσαμε κατά τη διάρκεια της καραντίνας, να απολαμβάνουμε δηλαδή την πόλη ως πεζοί ακόμα και όταν αυτή υπολειτουργεί!

*Η Μάρα Γροζοπούλου είναι Πολεδόμος (MSc «Διαχείριση δημόσιου χώρου», Institut d' Urbanisme de Paris)

Pin It

eep logo